Persentil Dönemi Bitiyor mu? AAP'den Z-Skor Vurgusu

Çocuklarda yetersiz kilo alımı, pediatri pratiğinde sık karşılaşılan ancak tanımı ve yaklaşımı konusunda uzun yıllardır görüş birliği sağlanamayan bir durumdur.

Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) ve Kuzey Amerika Pediatrik Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Derneği (NASPGHAN) tarafından 2026 yılında yayımlanan yeni klinik uygulama kılavuzu, geleneksel "Failure to Thrive (FTT)" terimi yerine "Faltering Weight" kavramını önermektedir.

Kılavuz, tanıda persentil yerine Z-skorlarının kullanılmasını, gereksiz laboratuvar ve görüntüleme incelemelerinden kaçınılmasını ve ayrıntılı beslenme öyküsü ile büyüme değerlendirmesinin ön planda tutulmasını vurgulamaktadır. Bu güncelleme, çocuklarda yetersiz kilo alımının daha erken tanınmasını, gereksiz tetkiklerin azaltılmasını ve kanıta dayalı tedavi yaklaşımlarının yaygınlaştırılmasını amaçlamaktadır.

AAP 2026 Faltering Weight Kılavuzu: En Önemli 10 Mesaj

1. "Failure to Thrive" artık kullanılmıyor

AAP, "Failure to Thrive (FTT)" terimini terk ederek yerine "Faltering Weight" (Yetersiz Kilo Alımı) terimini öneriyor. Bunun nedeni eski terimin ailelerde suçluluk hissi yaratabilmesidir.

2. Persentil değil Z-skor dönemi

Tanıda artık yalnızca persentil eğrileri değil, daha hassas olan Z-skorları kullanılmalıdır.

3. Her düşük kilolu çocuk malnütrisyonlu değildir

Bazı çocuklar büyüme eğrisinde düşüş gösterse bile sağlıklı olabilir. Tanı klinik değerlendirme ile birlikte konulmalıdır.

4. Rutin laboratuvar istemeyin

Kılavuzun en önemli mesajlarından biri:
İlk değerlendirmede rutin kan tahlili önerilmiyor.

5. Ayrıntılı öykü, testlerden daha değerlidir

Beslenme öyküsü, emzirme durumu, gelişimsel değerlendirme ve fizik muayene ilk basamak yaklaşım olmalıdır.

6. Endoskopi ilk basamak inceleme değildir

Persistan olgular veya çölyak, EOE gibi özel durumlar dışında başlangıçta endoskopi önerilmez.

7. Sosyoekonomik durum tanı kriteri değildir

Düşük gelirli ailelerde görülse bile yalnızca sosyoekonomik durum nedeniyle "faltering weight" tanısı konulmamalıdır.

8. En etkili tedavi: Kaloriyi artırmak

Kılavuzun en güçlü önerilerinden biri çocuğun günlük enerji alımını artırmaktır.

9. Oral beslenme destekleri işe yarayabilir

Yüksek kalorili mamalar ve oral nütrisyonel destek ürünleri kilo kazanımını hızlandırabilir.

10. Beslenme terapisi unutulmamalı

Beslenme sorunu olan çocuklarda konuşma terapisti, ergoterapist ve beslenme ekibinin desteği önerilmektedir.

Not: Yetersiz kilo alımı olan çocukların büyük bölümünde tanı; laboratuvar testleriyle değil, doğru büyüme izlemi, ayrıntılı beslenme öyküsü ve dikkatli fizik muayene ile konulur.

Kaynak:

Kersten HB, Goday PS, Abdelhadi R, Adolphe S, Anania N, Bennett DS, Burke LW, Larson-Nath C, Lee TM, Leu MG, Mercer S, Sentongo T, Vachani JG, Senerth E, Pilcher L, Flinn SK, Okechukwu K, Mustafa RA, Morgan RL; AMERICAN ACADEMY OF PEDIATRICS and NORTH AMERICAN SOCIETY FOR PEDIATRIC GASTROENTEROLOGY, HEPATOLOGY AND NUTRITION. Clinical Practice Guideline for Diagnosis and Management of Faltering Weight. Pediatrics. 2026 Mar 16:e2025075764. doi: 10.1542/peds.2025-075764.