2026 EAACI & ARIA Kılavuzu: Alerjik Rinit ve Astım Yönetiminde Entegre Yaklaşım

Solunum yolu hastalıkları alanında dünyanın en yetkin iki kuruluşu olan Avrupa Alerji ve Klinik İmmünoloji Akademisi (EAACI) ile Alerjik Rinit ve Astım Üzerindeki Etkisi (ARIA) çalışma grubu, solunum alerjilerine bakış açısını güncelleyen 2026 Rehberi'ni yayımladı. Yeni kılavuz, alerjik rinit (alerjik nezle) ile astımın iki izole tablo olmadığını; solunum yolunun sürekliliği prensibine dayanan tek bir inflamatuar sürecin farklı klinik görünümleri olduğunu vurguluyor.

"Tek Hava Yolu, Tek Hastalık" (One Airway, One Disease) Konsepti

Üst ve alt solunum yolları, burun mukozasından bronşiyollere kadar tek bir epitel örtü ve ortak immünolojik savunma ağı ile birbirine bağlıdır. 2026 yönergesinin temel bilimsel çıktıları şunlardır:

• İmmünolojik Bütünlük: Burun mukozasında başlayan alerjen teması ve lokal inflamasyon, salgılanan sitokinler ve bağışıklık hücreleri aracılığıyla sistemik dolaşıma katılarak bronşlarda da aşırı duyarlılığı tetikler.

• Astım Gelişim Riski: Tedavi edilmeyen veya yetersiz kontrol edilen orta-ağır alerjik rinit vakalarında, ilerleyen dönemde bronşiyal astım gelişme riski anlamlı düzeyde artar.

• Semptom Kesişimi: Astım hastalarının yaklaşık %80'inde alerjik rinit bulguları görülürken, alerjik rinit hastalarının önemli bir bölümünde ise hafif ila orta dereceli astım semptomları eşlik etmektedir.

Klinik Tanı ve Taramada Yeni Standartlar

Yeni kılavuz, hekimlerin tek yönlü değil bütüncül bir tarama protokolü uygulamasını zorunlu kılmaktadır:

• Çift Yönlü Tarama: Alerjik rinit teşhisi konan her hasta öksürük, hırıltı ve efor dispnesi açısından değerlendirilmelidir. Benzer şekilde, göğüs hastalıklarına başvuran her astım hastası da burun tıkanıklığı, hapşırma nöbetleri ve postnazal akıntı yönünden sorgulanmalıdır.

• Fonksiyonel Testler: Sadece üst solunum yolu şikâyeti olan hastalarda dahi gerektiğinde Solunum Fonksiyon Testi (SFT) ve reversibilite testleri ile erken dönem alt solunum yolu tutulumu araştırılmalıdır.

2026 Tedavi ve Yönetim Protokolü

Parçalı ve bağımsız reçeteler yerine kombine, basamaklı ve kişiselleştirilmiş tedavi protokolleri öne çıkmaktadır:

• Eş Zamanlı İlaç Yönetimi: Nazal semptomları yatıştıran intranazal steroidler ve antihistaminikler ile alt solunum yollarını hedefleyen inhale kortikosteroidler (ICS) ve bronkodilatörler, hastanın toplam semptom skoruna göre eş zamanlı planlanmalıdır.

• Alerjen Spesifik İmmünoterapi (AIT): Uygun endikasyona sahip hastalarda immünoterapi, hem rinit kontrolünü sağlamak hem de yeni alerjen duyarlanmalarını ve astım gelişimini önlemek amacıyla erken evrede değerlendirilmelidir.

• Yaşam Tarzı ve Çevre Kontrolü: Hastanın duyarlı olduğu polen, ev tozu akarı, hayvan epiteli veya küf mantarı gibi tetikleyicilerden korunması için hasta eğitimi tedavinin ayrılmaz bir parçası olarak konumlandırılmalıdır.

Kaynak ve Detaylı Bilgi

• Kılavuz Tam Metni: https://eaaci.org/resources-guidelines/